10 - و الاستبعاد ، كقوله تعالى : أَنَّى لَهُمُ الذِّكْرى وَ قَدْ جاءَهُمْ رَسُولٌ مُبِينٌ و نحو قول الشاعر : من لى به انسان إذا أغضبته * و جهلت كان الحلم ردّ جوابه 6 - تشويق و برانگيختن شوق ، مانند سخن خداى و الا : « هَلْ أَدُلُّكُمْ . . . » « 1 » آيا شما را راهنمايى كنم بر دادوستدى كه از عذاب دردناك ، رهاييتان مىبخشد ؟ 7 - انس‌خواهى و ايجاد الفت و آشنايىكردن ، مانند كلام خداوند متعال : « ما تِلْكَ . . . » « 2 » : در دست راستت چيست ؟ اين سخن ، براى ايجاد انس و ريختن ترس و هراس حضرت موسى عليه السّلام ارائه شده است . 8 - به اقرار درآوردن ، مانند سخن خداوند برين : « أَ لَمْ نَشْرَحْ . . . » « 3 » آيا سينهء تو را گشاده نساختيم ؟ بدين‌گونه ، خداوند مىخواهد از رسول خدا ، اقرار بگيرد . 9 - ترساندن ، مانند كلام خداوند متعال : « الْحَاقَّةُ ، مَا الْحَاقَّةُ ، . . . » « 4 » . روز بايسته و حق‌خيز رستاخيز ، حاقّه چيست ؟ و تو ندانى كه حاقّه چيست ؟ 10 - دور و بعيد دانستن ، چونان قول خداى متعال : « أَنَّى لَهُمُ الذِّكْرى . . . » « 5 » كى ايمان مىآورند با اين‌كه محققا پيامبر ، با آيات روشنىبخش به سوى آنان آمده است ؟ در اين آيه ، ايمان آوردن آن گروه ، بعيد دانسته شده است . و مانند اين شعر : « من لى به انسان . . . » « 6 » من چه كسى دارم كه هرگاه او را ناآگاهانه برآشفتم و خشمناك ساختم ، شكيبايى پاسخش باشد ؟ در اين شعر ، وجود چنين كسى بعيد دانسته شده است . 11 - و التّعظيم كقوله تعالى : مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ . 12 - و التّحقير نحو : أهذا الّذى مدحته كثيرا ؟ 13 - و التّعجّب كقوله تعالى : ما لِهذَا الرَّسُولِ يَأْكُلُ الطَّعامَ وَ يَمْشِي فِي الْأَسْواقِ و كقول الشاعر : خليلىّ فيما عشتما هل رأيتما * قتيلا بكى من حبّ قاتله قبلى

--> ( 1 ) . صف / 10 . ( 2 ) . طه / 17 . ( 3 ) . انشراح / 1 . ( 4 ) . الحاقّة ، 1 و 2 . ( 5 ) . دخان / 13 . ( 6 ) . اين شعر ، از ابو تمام است نگاه كنيد به : المستطرف ، ج 1 ، ص 266 و تاريخ ادبيات حنّا فاخورى ، ص 363 .